MAKÜ’nün hayvancılıkta üreme biyoteknolojisi birikimi Bosna-Hersek’le buluşuyor

MAKÜ heyeti, Bosna-Hersek programı kapsamında ilk olarak Türkiye’nin Bosna-Hersek Büyükelçisi Emin Akseki’yi ziyaret etti. Büyükelçiliğin koordinasyonunda daha sonra Bosna-Hersek Federasyonu Tarım, Su Yönetimi ve Ormancılık Bakanı Kemal Hrnjić ile kapsamlı bir çalışma toplantısı gerçekleştirildi. Toplantıya Türkiye’nin Saraybosna Büyükelçiliği ve Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA) temsilcileri de katıldı.

Görüşmelerde, yüksek genetik değere sahip damızlıklardan sperma üretiminin desteklenmesi, suni tohumlama uygulamalarının yaygınlaştırılması ve hayvancılık veriminin yükseltilmesine yönelik proje ele alındı. Çalışmayla Bosna-Hersek’in hayvansal genetik kaynaklarını koruyacak sürdürülebilir bir üretim altyapısının oluşturulması hedefleniyor.

Projenin MAKÜ, Saraybosna Üniversitesi, Uluslararası Saraybosna Üniversitesi (IUS), TİKA ve Bosna-Hersek’in ilgili tarım ve hayvancılık kurumlarının katkısıyla çok paydaşlı bir yapıda geliştirilmesi planlanıyor.

Toplantıda MAKÜ’nün veterinerlik, hayvancılık ve ileri üreme teknolojileri alanlarındaki kapasitesi tanıtıldı. Üniversitenin yaklaşık 3 bin dönümlük uygulama çiftliğinde yürüttüğü genetik ıslah, embriyo üretimi ve embriyo transferi çalışmalarına ilişkin bilgi verildi.

Projenin bilimsel omurgasını MAKÜ Embriyo Biyoteknolojileri Uygulama ve Araştırma Merkezinin (GETEM) birikimi oluşturuyor. T.C. Tarım ve Orman Bakanlığından onaylı resmî embriyo üretim yetkisine sahip GETEM, Türkiye’de üniversite bünyesinde faaliyet gösteren tek merkez olma özelliğini taşıyor.

GETEM’in embriyo üretimi, embriyo transferi ve ileri üreme biyoteknolojilerindeki uzmanlığı, Bosna-Hersek’te geliştirilmesi planlanan sperma üretimi ve suni tohumlama çalışmalarına teknik zemin sunacak. Bu süreçte uzman insan kaynağı, modern teknoloji, mevzuata uygunluk ve hastalıkların önlenmesine yönelik biyogüvenlik tedbirlerinin belirleyici olacağı vurgulandı.

Bosna-Hersek’in iklim ve coğrafi özellikleriyle hayvancılık açısından önemli bir potansiyel taşıdığını belirten Rektör Dalgar, “Bu girişim, bilim diplomasisinin sahadaki örnek uygulamalarından biri olacak. Uzmanlık paylaşılacak, ortak kapasite geliştirilecek, bilgi üretime dönüşecek. MAKÜ’nün tarım ve hayvancılık alanında sahip olduğu ihtisaslaşmasını ve kurumsal kapasitesini Türkiye ile kardeş coğrafyalar arasında sonuç üreten kalıcı ortaklıklara dönüştüreceğiz. Yakın ilgileri ve destekleri için Büyükelçimiz Sayın Emin Akseki’ye, yapıcı yaklaşımları için Sayın Bakan Kemal Hrnjić’e, TİKA’ya ve bütün paydaşlarımıza teşekkür ediyorum.” dedi.

İki ülke arasındaki teknik temaslar daha önce karşılıklı ziyaretlerle başlamıştı. Bosna-Hersekli akademisyenler MAKÜ’nün Burdur’daki uygulamalarını yerinde incelerken GETEM heyeti de temmuz ayında TİKA koordinasyonunda Saraybosna Üniversitesi Veteriner Fakültesini ziyaret etti. Son temaslarla birlikte sürecin kurumsal bir iş birliğine dönüştürülmesi yönünde yeni bir aşamaya geçildi.

Genetik değeri yüksek üreme materyallerinin üretileceği ve kullanılacağı bir merkezin kurulma ihtimali de gündeme alındı. Bu yapının ülkenin mevzuatı ve sektörel ihtiyaçları doğrultusunda planlanması, MAKÜ’nün ise uzmanlığıyla sürece katkı sağlaması değerlendirildi.